PROGRAM NAUCZANIA WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE - kl. VI "Wędrując ku dorosłości" - Teresa Król
Temat 1 : O budowaniu bliskich relacji w rodzinie
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• tematykę i cele lekcji WdŻwR w klasie VI,
• podstawowe potrzeby człowieka: fizyczne, emocjonalne, intelektualne i duchowe,
• znaczenie bliskich relacji interpersonalnych,
• rodzaje postaw i zachowań,
• rolę uczuć w życiu człowieka.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• rozeznać i określić sytuacje w zależności od doznawanych uczuć,
• nazywać i wyrażać uczucia.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie:
• potrzebę aktywnego uczestnictwa w zajęciach WdŻwR,
• różnorodność zachowań, dzięki którym można wyrażać uczucia,
• potrzebę wyrażania uczuć o pozytywnym zabarwieniu,
• wagę budowania bliskich relacji w rodzinie.
TREŚCI
1.  Zagadnienia, które będą poruszane na lekcjach WdŻwR w klasie VI.
2.  Potrzeby człowieka: biologiczne, fizyczne, emocjonalne, intelektualne i duchowe.
3.  Rodzina miejscem zaspokojenia potrzeb człowieka.
4.  Budowanie relacji interpersonalnych.
5.  Postawy i zachowania a uczucia.
6.  Rodzaje uczuć, których doświadcza człowiek i ich znaczenie.
7. Sposoby wyrażania uczuć.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zna tematykę lekcji zajęć WdŻwR w klasie VI,
• dowie się, jakie są podstawowe potrzeby człowieka,
• zorientuje się, że nie ma dobrych i złych uczuć; wszystkie są potrzebne, m.in. motywują do określonych działań,
• zda sobie sprawę z potrzeby wyrażania miłości, sympatii, zaufania, czy wsparcia                         w rodzinie.
Temat 2 : Jak mówić i słuchać, czyli o komunikacji w rodzinie
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• zasady dobrej i skutecznej komunikacji,
• czynniki utrudniające komunikację między ludźmi,
• potrzebę zrozumienia i akceptacji uczuć członków rodziny,
• zasady postępowania, które są ważne w życiu każdego człowieka.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• formułować komunikat „ja”,
• dopasować sposób mówienia i język do swojego rozmówcy.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie:
• potrzebę bezpośredniego wyrażania myśli, uczuć i potrzeb,
• wagę właściwej komunikacji w rodzinie,
• znaczenie komunikatu „ja” i słowa „przepraszam”.
TREŚCI
1.  Rola rozmowy w rodzinie.
2.  Potrzeba zrozumienia i akceptacji od najbliższych.
3.  Język komunikacji; czynniki sprzyjające i utrudniające właściwą komunikację.
4.  Zasady dobrej i skutecznej komunikacji (kontaktu, rezygnacji z agresji, tolerancji).
5.  Komunikacja a emocje.
6.  Możliwości wsparcia w konfliktowych sytuacjach.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zorientuje się, że warto znać zasady dobrej i skutecznej komunikacji międzyludzkiej,
• dowie się o czynnikach sprzyjających oraz utrudniających dobrą komunikację,
• zda sobie sprawę z tego, że warto znać sposoby wyciszania trudnych emocji.
Temat 3 : Konflikty – jak je rozwiązywać?
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• czynniki wspierające komunikację w rodzinie,
• najczęstsze przyczyny konfliktów rodzinnych,
• sposoby rozwiązywania konfliktów.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• zwerbalizować normy i zasady postępowania, które odgrywają istotną rolę w relacjach międzyludzkich i uzasadnić ich znaczenie,
• wymienić pięć kolejnych kroków, które ułatwiają rozwiązywanie konfliktów.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie:
• istnienie różnych sposobów rozwiązywania konfliktów,
• znaczenie gestów, mowy ciała i zwrotów, które podsycają lub wygaszają
konflikty.
TREŚCI
1.  Najczęstsze przyczyny konfliktów rodzinnych.
2.  Wyrażenia, które potęgują konflikty.
3.  Sposoby rozwiązywania konfliktów („wiadukt”, „sygnalizacja świetlna”, „ręczne kierowanie ruchem”, „skrzyżowanie bez sygnalizacji”).
4.  Pięć kroków, które ułatwiają rozwiązywanie konfliktów.
5.  Umiejętność przepraszania i wybaczania.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• uświadomi sobie, że czynniki, które powodują i potęgują sytuacje konfliktowe, to nie tylko słowa, ale również gesty i mowa ciała,
• pozna zasady dobrej komunikacji w rodzinie,
• dowie się, że psychologowie opracowali pięć kroków ułatwiających rozwiązywanie konfliktów,
• potrafi docenić słowo „przepraszam"
Temat 4: Czas wolny – jak go wykorzystać? Świętowanie
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• sposoby spędzania wolnego czasu,
• korzyści z aktywnego wypoczynku,
• wydarzenia i rocznice, które są związane ze świętowaniem,
• tradycje rodzinne, regionalne, narodowe.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• zaplanować aktywny wypoczynek,
• zorganizować ciekawe spotkanie świąteczne.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• wypoczynek przywraca siły i jest okazją do rozwijania zainteresowań, pasji, hobby,
• umiejętność zorganizowania rozrywki wzmacnia kontakty międzyludzkie i jest okazją do samorozwoju,
• świętowanie i kultywowanie tradycji rodzinnych, narodowych i regionalnych wzbogaca człowieka i wzmacnia jego tożsamość.
TREŚCI
1.  Atuty dobrze zorganizowanego odpoczynku.
2.  Czas wolny – okazją do rozwijania pasji, zainteresowań i hobby.
3.  Istotna rola kontaktów ze światem kultury i przyrodą.
4.  Kultywowanie tradycji rodzinnych, regionalnych, narodowych i ich świętowanie.
5.  Twórcze przygotowania do świąt.
6.  Świętowanie i wypoczynek – okazją do wzmacniania więzi międzyludzkich.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• dowie się, że dobrze zorganizowany czas wolny to również szansa na rozwój pasji i zainteresowań,
• pozna atuty aktywnego wypoczynku,
• zda sobie sprawę z tego, że świętowanie wzmacnia więzi międzyludzkie.
Temat 5 : Czego jeszcze nie wiem,nie pamiętam... Powtórka z dojrzewania                    / dziewczęta /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczennica pozna:
• szczegółowe informacje dotyczące dojrzewania płciowego,
• odpowiedzi na wątpliwości dotyczące płciowości człowieka, zgłoszone
w „Skrzynce pytań”.
Umiejętności
Uczennica potrafi:
• użyć fachowego nazewnictwa dotyczącego rozwoju układu płciowego kobiety i zmian psychofizycznych w okresie adolescencji,
• zgłaszać wątpliwości związane z rozwojem dziewcząt w okresie dojrzewania.
Postawy
Uczennica uświadomi sobie, że:
• niewyjaśnione problemy związane z rozwojem psychofizycznym mogą budzić niepokój, rozterki itp.
• o sprawach płci można i trzeba rozmawiać rzeczowo i spokojnie.
TREŚCI
1.  Charakterystyka przemian w okresie „skoku pokwitaniowego”.
2.  Odmienność tempa rozwoju nastolatków w tym okresie.
3.  Akceleracja – przyspieszenie rozwoju adolescentów w XXI wieku w porównaniu
4.  Utrwalenie i poszerzenie wiadomości dot. dojrzewania dziewcząt, z uwzględnieniem
rozwoju fizycznego, seksualnego, umysłowego, emocjonalnego i moralnego.
5.  Charakterystyczna dla dziewcząt labilność emocjonalna w okresie pokwitania.
6.  Klasowa „Skrzynka pytań” – odpowiedzi nauczyciela.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZENNICY
Uczennica:
• pogłębi wiedzę dotyczącą rozwoju psychoseksualnego nastolatki,
• nabierze przekonania o potrzebie szukania pozytywnych rozwiązań w sytuacji, gdy zaczynają dominować negatywne emocje,
• otrzyma odpowiedzi na nurtujące ją pytania.
Temat 6 : Czego jeszcze nie wiem,nie pamiętam... Powtórka z dojrzewania 
/chłopcy/
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• szczegółowe informacje dotyczące dojrzewania płciowego,
• odpowiedzi na wątpliwości zgłoszone w „Skrzynce pytań”.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• użyć fachowego nazewnictwa dotyczącego rozwoju układu płciowego mężczyzny
i zmian psychofizycznych zachodzących w okresie adolescencji,
• zgłaszać wątpliwości związane z rozwojem chłopców w okresie dojrzewania.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• niewyjaśnione problemy związane z rozwojem psychofizycznym mogą budzić niepokój, rozterki itp.
• o sprawach płci można i trzeba rozmawiać rzeczowo i spokojnie.
TREŚCI
1.  Charakterystyka przemian w okresie „skoku pokwitaniowego”.
2.  Odmienność tempa rozwoju nastolatków w tym okresie.
3.  Akceleracja – przyspieszenie rozwoju adolescentów w XXI wieku w porównaniu                      z poprzednimi epokami.
4.  Utrwalenie i poszerzenie wiadomości dotyczących dojrzewania chłopców,
z uwzględnieniem rozwoju fizycznego, seksualnego, umysłowego, emocjonalnego                   i moralnego.
5.  Charakterystyczna dla adolescentów labilność uczuciowa.
6.  Klasowa „Skrzynka pytań” – odpowiedzi nauczyciela.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• pogłębi wiedzę dotyczącą rozwoju psychoseksualnego nastolatka,
• nabierze przekonania o potrzebie szukania pozytywnych rozwiązań w sytuacji, gdy zaczynają dominować negatywne emocje,
• otrzyma odpowiedź na nurtujące go pytania.
Temat 7 : Nastolatki przed lustrem uroda. higiena. zdrowie / dziewczęta/
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANI /
Wiedza
Uczennica pozna:
• typowe i budzące niepokój problemy okresu dorastania: łojotok i trądzik, potliwość, odkładanie się tkanki tłuszczowej,
• zasady higieny osobistej, ubioru i otoczenia,
• potrzeby organizmu w okresie adolescencji: aktywności fizycznej, odpowiedniej ilości snu, właściwego odżywiania itd.
Umiejętności
Uczennica potrafi:
• dostosować się do wymogów higieny osobistej, ubioru i otoczenia,
• ocenić swój sposób odżywiania i trybu życia według zasad higieny,
• zaplanować harmonogram dnia, w którym uwzględni podstawowe zasady
higienicznego trybu życia.
Postawy
Uczennica uświadomi sobie, że:
• sama odpowiada za swoje zdrowie i dobre samopoczucie,
• powinna zapewnić swemu organizmowi odpowiednie warunki do harmonijnego rozwoju i niezakłóconego funkcjonowania.
TREŚCI
1.  Typowe kłopoty i niepokoje dojrzewającej nastolatki (trądzik młodzieńczy, wzmożona potliwość, przetłuszczające się włosy, odkładająca się podskórna tkanka tłuszczowa, nieregularne cykle i bóle miesiączkowe).
2.  Dobroczynna rola snu.
3.  Higiena ciała, odzieży i otoczenia.
4.  Dobrze zaplanowany harmonogram dnia z uwzględnieniem aktywnego wypoczynku.
5.  Nastolatka a używki.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZENNICY
Uczennica:
• nabierze przekonania o potrzebie przestrzegania zasad higieny, szczególnie istotnej                   w okresie dojrzewania,
• zda sobie sprawę z tego, że dobrze zaplanowany harmonogram dnia ułatwi realizację jej planów, dając również szansę na rekreację, wypoczynek,
• przewiduje konsekwencje działania używek na organizm dojrzewającej dziewczyny.
Temat 8 : Higiena i zdrowie nastolatka / chłopcy /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• zasady właściwego odżywiania i higienicznego trybu życia (sen, ruch),
• typowe kłopoty nastolatka z cerą, potliwością, przetłuszczaniem się włosów,
• zasady higieny osobistej, ubioru, otoczenia.
umiejętności
Uczeń potrafi:
• ocenić swój sposób odżywiania i tryb życia według zasad higieny,
• zaplanować harmonogram dnia, w którym zostaną uwzględnione podstawowe zasady higienicznego trybu życia.
postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• on sam odpowiada za swoje zdrowie i dobre samopoczucie,
• powinien zapewnić swemu organizmowi odpowiednie warunki do harmonijnego rozwoju              i niezakłóconego funkcjonowania.
TREŚCI
1.  Zasady zdrowego trybu życia.
2.  Dieta właściwa dla okresu dojrzewania.
3.  Anoreksja i bulimia (zaburzenia żywieniowe) – czy tylko problemem dziewcząt?
4.  Typowe kłopoty adolescenta (trądzik młodzieńczy, wzmożona potliwość,  przetłuszczające się włosy) a zasady higieny.
5.  Dobroczynna rola snu.
6.  Higiena ciała, odzieży i otoczenia.
7.  Dobrze zaplanowany harmonogram dnia z uwzględnieniem aktywnego wypoczynku.
8. Nastolatek a używki.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• nabierze przekonania o potrzebie przestrzegania zasad higieny, szczególnie istotnej            w okresie dojrzewania,
• zda sobie sprawę, że dobrze zaplanowany harmonogram dnia ułatwi realizację jego planów, dając również szansę na rekreację, wypoczynek,
• przewiduje konsekwencje działania używek na organizm dojrzewającego nastolatka.
Temat 9 : Jedzenie wrogiem? Nastolatkai właściwe odżywianie / dziewczęta /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczennica pozna:
• zasady właściwego odżywiania i higienicznego trybu życia (sen, ruch),
• skutki poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu w przypadku anoreksji
i bulimii.
Umiejętności
Uczennica potrafi:
• ocenić swój sposób odżywiania,
• zaplanować odpowiedni (zdrowy) jadłospis.
Postawy
Uczennica uświadomi sobie, że:
• sama odpowiada za swoje zdrowie i dobre samopoczucie,
• powinna zapewnić swojemu organizmowi, szczególnie w okresie skoku pokwitaniowego,
warunki do harmonijnego rozwoju, m.in. przez odpowiednio dobrane składniki pokarmowe.
TREŚCI
1.  Wybór odpowiedniej diety i aktywność fizyczna – wymogiem dla rozwijającego się organizmu.
2.  Zrównoważone jedzenie (jeść wszystko, ale w umiarkowanych ilościach) receptą na zdrowie i zgrabną sylwetkę.
3.  Akceptacja własnego ciała i wyglądu.
4.  Zaburzenia odżywiania:
– anoreksja,
– bulimia, w tym obżarstwo napadowe (binge eating).
5.  Strategia walki z zaburzeniami odżywiania – pomoc medyczna i psychologiczna.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZENNICY
Uczennica:
• zda sobie sprawę z tego, że jedynie dobór odpowiedniej diety i aktywność fizyczna uchronią ją przed otyłością,
• przekona się, że głodzenie się i napadowe objadanie, czyli anoreksja i bulimia to groźne choroby.
Temat 10 : Zwycięstwo czy porażka,czyli jak spożytkować młodzieńczą energię?           / chłopcy /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• różne postawy życiowe: malkontenta i optymisty,
• czynniki utrudniające rozwój młodego człowieka,
• czynniki ułatwiające jego rozwój.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• ocenić siebie (cechy pozytywne i negatywne),
• ocenić życiowe sytuacje utrudniające rozwój nastolatka.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• „sam jest kowalem swego losu”, czyli wybiera swoją drogę życiową,
• sam musi wypracować koncepcję swojego „ja” (tożsamość), by odpowiedzialnie
podejmować życiowe zadania.
TREŚCI
1.  Czas dojrzewania – czasem budzenia się i konstytuowania własnej tożsamości.
2.  Postrzeganie samego siebie. Samoświadomość swoich cech pozytywnych i negatywnych.
3.  Cele życiowe; chęć i motywacja do osiągnięcia tych celów.
4.  Sytuacje utrudniające rozwój nastolatka:
a)  używki: nikotyna, alkohol, narkotyki, dopalacze,
b)  uzależnienia: od gier komputerowych, Internetu, pornografii,
c)  „sfera wpływów”, np. naśladowanie grupy rówieśniczej,
d)  dysfunkcyjna rodzina.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zda sobie sprawę z tego, że okres dojrzewania to czas budowania własnej tożsamości, własnego „ja”,
• uświadomi sobie, że właściwy rozwój psychofizyczny może być utrudniony przez używki, uzależnienia i niekorzystny wpływ grupy rówieśniczej.
Temat 11 : Obrona własnej intymności / dziewczęta /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczennica pozna:
• przejawy szacunku dla ciała,
• zachowania, które łamią prawo człowieka do intymności,
• argumenty za poszanowaniem prawa każdego człowieka do intymności,
• sytuacje, które naruszają intymność.
Umiejętności
Uczennica potrafi:
• dbać o swoje ciało (higiena, zdrowie, unikanie używek),
• okazywać szacunek dla godności człowieka i jego intymności,
• rozeznać sytuacje, w których może być naruszone prawo do intymności,
• przyjąć postawę asertywną wobec próby naruszenia jej sfery intymnej.
Postawy
Uczennica uświadomi sobie:
• potrzebę natychmiastowej reakcji w sytuacji zagrożenia jej intymności,
• konieczność wypracowania postawy czujności wobec dziwnych (dwuznacznych) zachowań kolegów i osób nieznajomych lub znajomych/krewnych.
TREŚCI
1.  Prawo do intymności i szacunku dla godności i ciała każdego człowieka.
2.  Ciało jako wartość.
3.  Żyć zdrowo – dbać o swoje ciało (unikanie używek, racjonalne odżywianie, higiena, bezpieczeństwo, dobra kondycja fizyczna).
4.  Intymność i jej obrona:
a)  czujność na niewłaściwe zachowania dorosłych (szczególnie osób nieznajomych),
b)  brak zgody na dwuznaczne (niejasne, zawierające ukrytą aluzję, nieprzyzwoite) propozycje,
c)  zachowania osób (często dorosłych lub rówieśników), które wywołują skrępowanie, zażenowanie.
5.  Sposoby postępowania w sytuacji zagrożenia intymności.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZENNICY
Uczennica:
• dowie się o potrzebie szacunku dla godności każdego człowieka i zachowania prawa do intymności,
• zwiększy czujność na dwuznaczne i niejasne propozycje kolegów i osób dorosłych, nieznajomych,
• zapamięta, w jaki sposób należy zachować się w sytuacji niebezpiecznej.
Temat 12 : Obrona własnej intymności / chłopcy /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• przejawy szacunku dla ciała,
• zachowania, które łamią prawo człowieka do intymności,
• sytuacje, które naruszają intymność,
• argumenty za poszanowaniem prawa każdego człowieka do intymności.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• dbać o swoje ciało (higiena, zdrowie, unikanie używek),
• okazywać szacunek dla godności człowieka i jego intymności,
• rozeznać sytuacje, w których może być naruszone prawo do intymności,
• przyjąć postawę asertywną wobec próby naruszenia jego sfery intymnej.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie:
• potrzebę natychmiastowej reakcji w sytuacji zagrożenia jego intymności,
• konieczność wypracowania postawy czujności wobec dziwnych (dwuznacznych)
zachowań osób nieznajomych lub też znajomych/krewnych.
TREŚCI
1.  Prawo do intymności i szacunku dla godności i ciała każdego człowieka.
2.  Ciało jako wartość.
3.  Żyć zdrowo – dbać o swoje ciało (unikanie używek, racjonalne odżywianie, higiena, bezpieczeństwo, dobra kondycja fizyczna).
4.  Intymność i jej obrona:
a)  czujność na niewłaściwe zachowania dorosłych (nieznajomych, ale także znajomych, krewnych),
b)  brak zgody na dwuznaczne (zawierające ukrytą aluzję, nieprzyzwoite) propozycje,
c)  zachowania osób (rówieśników, dorosłych), które wywołują skrępowanie, zażenowanie.
5.  Sposoby postępowania w sytuacji zagrożenia intymności.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• dowie się o potrzebie szacunku dla godności każdego człowieka i zachowania prawa do intymności,
• zwiększy czujność na dwuznaczne i niejasne propozycje dorosłych, nieznajomych,
• zapamięta, w jaki sposób należy zachować się w sytuacji niebezpiecznej.
Temat 13 : Wśród kolegów i koleżanek
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• istotę i atuty koleżeństwa,
• różne rodzaje wpływów kolegów i koleżanek na rozwój osobowości młodego
człowieka.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• dbać o relacje koleżeńskie,
• odmawiać, gdy propozycje kolegów/koleżanek nie są zgodne z jego/jej zasadami,
• ocenić, że stan zamożności nie decyduje o wartości człowieka i stosunku do
innych ludzi.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• w wyborze kolegów/koleżanek trzeba działać rozsądnie i nie zgadzać się na wszystkie ich propozycje,
• empatia, wrażliwość, uczynność oraz umiejętność rozmawiania i słuchania są istotne dla rozwijania więzi koleżeńskich.
TREŚCI
1.  Satysfakcja życiowa nie zawsze zależy od statusu majątkowego, ale w znacznym
stopniu od umiejętności tworzenia relacji międzyludzkich, w tym koleżeństwa i przyjaźni.
2.  Istota koleżeństwa; czym jest koleżeństwo?
3.  Koleżeństwo – różne oddziaływania na młodego człowieka.
4.  Asertywność; dlaczego czasem trzeba odmawiać.
5.  Podtrzymywanie więzi koleżeńskich, czyli o sztuce rozmowy.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zrozumie, że satysfakcja życiowa młodego człowieka zależy również od dobrych
relacji z kolegami i koleżankami,
• zda sobie sprawę z tego, że są sytuacje, w których trzeba umieć być asertywnym,
• zwiększy czujność w doborze kolegów i koleżanek.
Temat 14 : Radość z przyjaźni
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• istotę i znaczenie przyjaźni w życiu człowieka,
• warunki, w jakich mogą się zrodzić i utrzymać więzi przyjaźni.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• wymienić cechy dobrego przyjaciela,
• powołać się na przykłady wielkich przyjaźni z filmu i literatury.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• niezbędny jest (już w wieku młodzieńczym) rozwój życzliwości, empatii, szczerości, zaufania, prawdomówności, by umieć być przyjacielem,
• przyjaźń to również możliwość wspólnego rozwijania pasji, zainteresowań,hobby.
TREŚCI
1.  Definicja i znaczenie przyjaźni.
2.  Konieczne warunki do rozwoju przyjaźni.
3.  Wartość przyjaźni w życiu człowieka.
4.  Przyjaźń sprzyja rozwijaniu pasji, zainteresowań i hobby.
5.  Sposoby podtrzymywania przyjaźni.
6.  Przyjaźń szkołą charakteru.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zda sobie sprawę z wartości przyjaźni,
• zrozumie, że aby mieć przyjaciela, trzeba umieć być przyjacielem,
• nabierze przekonania, że samokształcenie i samowychowanie to właściwa droga do odnalezienia przyjaźni, jej budowania i podtrzymywania.
Temat 15 : „Nie ma na tym świecie rzeczy doskonałych”*, czyli o elektronicznych mediach
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• krótką historię mediów elektronicznych w Polsce,
• zalety i korzyści, ale także zagrożenia, jakie te media niosą,
• zasady, których należy przestrzegać, aby nie uzależnić się od TV, komputera
i wirtualnego świata.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• omówić zalety i korzyści elektronicznych mediów,
• dostrzec niebezpieczeństwo uzależnienia od TV, Internetu, komputera, telefonu
komórkowego.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• korzystanie z elektronicznych mediów może stać się nałogiem,
• ucieczka w wirtualny świat nie rozwiązuje problemów w realu,
• ograniczenie kontaktów międzyludzkich może utrudnić realizację celów życiowych
młodego człowieka.
TREŚCI
1.  Media i nowoczesne technologie elektroniczne jako wytwór XX i XXI wieku; ich wszechobecność we współczesnej cywilizacji.
2.  Zalety i korzyści, ale także zagrożenia: telewizji, Internetu, telefonii komórkowej.
3.  Funkcja komunikacyjna mediów elektronicznych.
4.  Postrzeganie świata: bajecznie kolorowy, ruchomy, superszybki – odmienny od prawdziwego życia, świata w realu.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• przedstawi zalety i korzyści mediów elektronicznych i ich wpływ na rozwój intelektualny młodego człowieka,
• zauważy zagrożenia wynikające z niekontrolowanego korzystania z tych mediów,
• zda sobie sprawę z potrzeby „dawkowania” czasu spędzanego przy komputerze, telewizji, z telefonem komórkowym.
Temat 16 : Cyberprzemoc– jak nie zostać jej ofiarą?
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• różne możliwości groźnej manipulacji z użyciem Internetu,
• sposoby unikania cyberprzemocy,
• konsekwencje, jakie grożą sprawcom cyberprzemocy.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• podać przykłady nękania, straszenia, wyszydzania z użyciem mediów elektronicznych,
• znaleźć pomoc w sytuacji zagrożenia cyberprzemocą.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• Internet stworzył iluzję więzi między obcymi ludźmi, 
• powinien zmniejszyć ryzyko bycia ofiarą przemocy przez świadomość zagrożeń i kontrolę znajomości,
• akty cyberprzemocy podlegają karze.
TREŚCI
1.  Anonimowość kontaktów w Internecie ułatwieniem dla groźnych sytuacji.
2.  Rodzaje cyberprzemocy (cyberbullingu).
3.  Sposoby zmniejszenia ryzyka bycia ofiarą cyberprzemocy.
4.  Osoby, organizacje i instytucje, do których należy zwrócić się z prośbą w przypadku
zagrożenia cyberprzemocą.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zorientuje się, że anonimowość w Sieci rodzi bezkarność i stwarza niebezpieczne sytuacje,
• pozna rodzaje cyberprzemocy,
• dowie się, w jaki sposób uniknąć ryzyka stania się ofiarą cyberprzemocy.
Temat 17 : Media a moje miejsce w świecie / dziewczęta /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczennica pozna:
• specyfikę prasy młodzieżowej adresowanej do dziewcząt,
• zalety i minusy gier komputerowych,
• rodzaje zagrożeń dla zdrowia osób uzależnionych od gier komputerowych.
Umiejętności
Uczennica potrafi:
• zauważyć banalizację rzeczywistych problemów młodzieży w czasopismach dla dziewcząt,
• krytycznie ocenić eksponowanie (w czasopismach i reklamie) erotyki traktującej drugiego człowieka przedmiotowo,
• sceptycznie odnieść się do korzystania z gier komputerowych, szczególnie w sytuacji wchodzenia na drogę uzależnienia.
Postawy
Uczennica uświadomi sobie, że:
• należy poszukiwać ambitnej prasy młodzieżowej,
• przedmiotowe traktowanie drugiego człowieka w sferze erotycznej może stać się przyczyną zranień psychicznych,
• świat gier komputerowych jest światem iluzji i emocji, które zabijają czas i mogą prowadzić do uzależnienia.
TREŚCI
1.  Prasa młodzieżowa dla dziewcząt i jej specyfika: otaczająca rzeczywistość odczytywana
głównie przez pryzmat spraw damsko-męskich.
2.  Tematyka czasopism: zredukowanie miłości do zdobywania, zdrad, porzucania
i poszukiwania kolejnych obiektów uczuć.
3.  Przedmiotowe traktowanie człowieka (często lansowane w reklamie i czasopismach
dla dziewcząt) w rzeczywistości – przyczyną zranień, cierpień i depresji.
4.  Czasopisma bardziej ambitne; tytuły. które można polecić młodym ludziom.
5.  Gry komputerowe; co pociąga w nich nastolatków, którzy około 13 godzin
tygodniowo poświęcają tej rozrywce?
6.  Gry komputerowe a bezpośrednie kontakty w realu z koleżankami, kolegami,
rodzicami.
PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZENNICY
Uczennica:
• przekona się, że nie wszystkie tytuły, które oferuje rynek prasowy są ambitne i wspierające rozwój młodego człowieka,
• zda sobie sprawę, że media nie zastąpią rzeczywistości, choć umożliwiają jej pełniejsze poznanie,
• stosuje w praktyce umiejętne dawkowanie powyższych rozrywek.
Temat 18 : Media a moje miejsce w świecie / chłopcy /
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• zalety i minusy gier komputerowych oraz czasopism młodzieżowych,
• rodzaje zagrożeń dla zdrowia osób uzależnionych od gier komputerowych,
• zawartość (tematykę popularnych czasopism młodzieżowych).
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• krytycznie odnieść się do nadmiernego korzystania z gier komputerowych,
• dostrzec zagrożenia dla psychiki i zdrowia fizycznego młodego człowieka uzależnionego od gier komputerowych,
• zauważyć w czasopismach dla młodzieży banalizację rzeczywistych problemów młodzieży przy jednoczesnym eksponowaniu erotyki traktującej przedmiotowo
drugiego człowieka.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie, że:
• świat gier komputerowych jest światem iluzji i emocji, które zabijają czas i mogą prowadzić do uzależnienia,
• gry komputerowe mogą prowadzić do wzrostu zachowań agresywnych (naśladownictwo
tych zachowań),
• sfera erotyki ujęta w prasie młodzieżowej traktuje niejednokrotnie drugiego człowieka w sposób przedmiotowy.
TREŚCI
1.  Bogata oferta gier komputerowych.
2.  Czas spędzony na grach (ok. 13 godzin tygodniowo); Co pociąga młodych ludzi
w tej rozrywce? Możliwość uzależnienia.
3.  Gry komputerowe a bezpośrednie kontakty w realu (z kolegami, rodzeństwem,
rodzicami).
4.  Naśladownictwo fikcyjnych bohaterów – nie zawsze bezpieczne.
5.  Prasa młodzieżowa – dla dziewcząt, ale nie tylko...
6.  Tytuły czasopism, które można polecić młodym ludziom.
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• zda sobie sprawę z tego, że wirtualna rzeczywistość to najczęściej iluzja,  wyzwalająca silne emocje; czasem uzależniająca,
• zrozumie, że z szerokiej oferty gier komputerowych i czasopism trzeba umieć wybierać to, co przyczyni się do jego rozwoju,
• stosuje w praktyce umiejętne dawkowanie powyższych rozrywek.
Temat 19 : Co się w życiu liczy? Plany małe i duże.
CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA
Wiedza
Uczeń pozna:
• znaczenie świadomości życiowych celów i planów,
• wzorce, jakie mogą sobie stawiać młodzi ludzie,
• model przyszłej rodziny, która zaspokoi potrzeby psychicznego bezpieczeństwa,
szacunku, przynależności i miłości,
• różne postawy ludzi wobec majętności i ubóstwa.
Umiejętności
Uczeń potrafi:
• określić swoje życiowe plany bliższe i dalsze,
• zwerbalizować marzenia,
• nazwać wzorce i ideały, do których chce zmierzać,
• rozeznać sytuacje, w których wyzwoli altruizm i chęć pomocy innym.
Postawy
Uczeń uświadomi sobie:
• potrzebę wyznaczenia małych i dużych planów,
• znaczenie motywacji i chęci działania, aby te plany zrealizować,
• istotę postawy filantropa i wolontariusza (bezinteresowna pomoc potrzebującym).
TREŚCI
1.  Stawianie sobie przez młodego człowieka celów i planów życiowych.
2.  Znaczenie wzorców i autorytetów w samorozwoju.
3.  Marzenia, które mogą się zrealizować.
4.  Pieniądz, majętność, dostatek – ważne, ale czy najważniejsze...
5.  Umiejętność planowania, kierowania swoim rozwojem i motywacja do działania
– ważnymi elementami w osiąganiu zamierzonych planów.
6.  W jakim stopniu lekcje wychowania do życia w rodzinie pomagają w przygotowaniu
się do dorosłego życia?
ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Uczeń:
• dostrzeże korzyści wyniesione z zajęć wychowania do życia w rodzinie w szkole podstawowej,
• zastanowi się nad swoją przyszłością, planami życiowymi i potrzebą samorozwoju,
• doceni tych, którzy pomagają mu wejść w dorosłe życie : rodziców, nauczycieli i przyjaciół.